Idea Grobu Nieznanego Żołnierza zrodziła się we Francji po bitwie pod Verdun, jednej z największych i najbardziej krwawych batalii pierwszej wojny światowej. Po jej zakończeniu, pod Łukiem Triumfalnym, złożono ciało bezimiennego żołnierza. Ten niezidentyfikowany bohater symbolizuje wszystkich, którzy nigdy nie będą mieć grobu, ani imiennej tablicy pamiątkowej.
Ojczyzna moja – to te ciche pola,
które od wieków zdeptała niewola,
To te kurhany, te smętne mogiły,
co jej swobody obrońców przykryły (…)
Fragm. wiersza Marii Konopnickiej
„Ojczyzna”
W Polsce, sto lat temu, na wniosek ministra spraw wojskowych, generała Władysława Sikorskiego – Rada Ministrów uchwaliła, że Grób Nieznanego Żołnierza zostanie zlokalizowany w kolumnadzie Pałacu Saskiego w Warszawie. 2 listopada 1925 roku złożono tam szczątki bezimiennego polskiego obrońcy Lwowa.
W wielu miastach i miejscowościach w Polsce znajdują się przestrzenie i obszary stanowiące fundament tożsamości narodowej. Są one symbolem przywiązania do Ojczyzny. Gdy stoimy przed Grobem Nieznanego Żołnierza, pojawia się w nas poczucie dumy oraz myśl, iż byli w naszym społeczeństwie ludzie, którzy dla pięknych wartości poświęcili swoje życie.
W Częstochowie Grób Nieznanego Żołnierza znajduje się w Alei Henryka Sienkiewicza. Jego geneza sięga 1921 roku. Według źródeł, pierwszą płytę nagrobną poświęconą żołnierzom poległym w latach 1914-1920 ufundował częstochowianin Antoni Błasikiewicz. Została ona umieszczona na placu pod Szczytem jasnogórskim. W ten sposób zatroskany ojciec, dotknięty osobistą tragedią, postanowił uczcić pamięć swojego siedemnastoletniego syna Teodora, jak i innych żołnierzy, którzy przelali krew za Ojczyznę. Teodor był uczniem Gimnazjum im. Henryka Sienkiewicza. Jako ochotnik zgłosił się do Wojska Polskiego chcąc walczyć z nawałą bolszewicką w 1920 roku. Został ranny pod Warszawą. Na skutek odniesionych ran zmarł i spoczął na cmentarzu św. Rocha w Częstochowie. Cztery lata później, 1 listopada 1925 roku, płyta została posadowiona w Alei Sienkiewicza.
Przez dziesięciolecia, miejsce to łączyło i podtrzymywało na duchu częstochowian w dniach historycznie ważnych dla Polski. Te znaki pamięci i dziś są niezwykle istotne. To zasługa tych wszystkich, „którzy tę pamięć w sercach przenosili”.
Barbara Szymańska
Źródła:
- https://absolwenci.sieniu.czest.pl
- https://encyklopedia.czestochowa.pl
- https://dzieje.pl
Fot. 1 Grób Nieznanego Żołnierza w Alei Henryka Sienkiewicza w Częstochowie. Pionowy element wmontowany we współczesny obiekt z napisem: Bóg, Honor, Ojczyzna, pochodzi z Pierwszej wersji pomnika z 1921 roku. Na poziomej płycie umieszczony jest orzeł oraz słowa: NIEZNANEMU ŻOŁNIERZOWI. Fot. BS