Okazją do świętowania stał się obchodzony w tym roku jubileusz 200-lecia powstania nowoczesnej Częstochowy.
Decyzja ta ma szczególne znaczenie historyczne. 19 stycznia 2026 roku podczas XXII Sesji Sejmiku Województwa Śląskiego radni jednogłośnie podjęli uchwałę w sprawie ogłoszenia roku 2026 Rokiem Miasta Częstochowy. Wszystkie kluby poparły uchwałę, uznając jej zasadność w związku z jubileuszem 200-lecia połączenia Starej i Nowej Częstochowy – tej leżącej nad rzeką Wartą z tą u stóp Jasnej Góry. Dyskusja stała się także okazją do przypomnienia o aferze korupcyjnej w Częstochowie, która zatacza coraz szersze kręgi i dotyczy ważnych osób związanych z częstochowską Koalicją Obywatelską, w tym byłego już przewodniczącego Rady Miasta Częstochowy Łukasza B. i byłego wiceprezydenta Częstochowy Bartłomieja S. – co zaznaczyła radna Beata Kocik z Częstochowy (zdjęcie). – Uczczenie Częstochowy w obliczu ważnych dla miasta i mieszkańców wydarzeń historycznych jest oczywiste i Klub będzie głosował za tą uchwałą, ale mieszkańcy także muszą być informowani o tym, co się dzieje w sprawie korupcji, która niestety, ale niesie negatywną opinię o Częstochowie, w tym o władzach samorządowych i ich działaniach – podkreśliła w swej wypowiedzi Beata Kocik.
W przyjętej uchwale radni sejmiku – co oczywiste – zaważyli, iż Częstochowa, będąca w latach 1975-1999 stolicą województwa częstochowskiego, dziś jest drugim co do wielkości miastem województwa śląskiego i największym w Polsce centrum pielgrzymkowo-turystycznym.
Za moment narodzin współczesnej Częstochowy historycy uznają odważne – urbanistycznie i gospodarczo – scalenie Starej i Nowej Częstochowy. Operacja, prowadzona etapami w latach 1818–1826, miała nadać miastu nowoczesny kształt i wesprzeć jego rozwój w duchu uprzemysłowienia Królestwa Polskiego.
Nadzór nad pracami sprawował prezes Komisji Województwa Kaliskiego Józef Radoszewski, a bieżące kierownictwo powierzono Antoniemu Duninowi, inspektorowi fabryk i komisarzowi obwodu wieluńskiego. W działania włączyli się także burmistrzowie obu ośrodków: Aleksy Toliński (Stara Częstochowa) i Jan Muszyński (Nowa Częstochowa). Impulsem były m.in. rozporządzenie namiestnika z 19 czerwca 1817 roku dotyczące regulacji miasta oraz dekret o funduszu żelaznym na nowe budynki z 29 kwietnia 1825 roku.
Kluczowym elementem planu stało się wytyczenie nowej osi komunikacyjnej łączącej kościół św. Zygmunta z Jasną Górą – dzisiejszej Alei Najświętszej Maryi Panny. Projekt z 1823 roku, autorstwa inżyniera wojewódzkiego Jana Bernharda, przewidywał trzy rynki: Nowy Rynek (obecnie Plac Ignacego Daszyńskiego), plac przy kościele św. Jakuba (dzisiejszy Plac Władysława Biegańskiego) oraz planowany, lecz niezrealizowany rynek w pobliżu klasztoru.
Inwestycja wymagała rozwiązania sporów własnościowych i przebudowy infrastruktury: m.in. likwidacji cmentarza przy św. Zygmuncie, rozbiórek części zabudowy oraz budowy mostów, studni i obiektów publicznych. W efekcie powstała nowoczesna aleja obsadzona drzewami, otwierająca perspektywę na Jasną Górę i porządkująca centrum miasta – ze szpitalem, placem targowym, Ratuszem i parkiem podjasnogórskim.
Formalne połączenie obu części nastąpiło 19 sierpnia 1826 roku. Decyzją Rady Administracyjnej Królestwa Polskiego miasto otrzymało nowe prawa i przywileje właściwe ośrodkom wojewódzkim.