W dniach 16-17 kwietnia 2026 roku na Jasnej Górze miały miejsce centralne obchody Międzynarodowego Dnia Ochrony Zabytków. Konferencje odbywały się w Bastionie Świętej Barbary. Patronat medialny nad wydarzeniem objęła także ,,Gazeta Częstochowska”.
– To dla nas wielka radość, że w tym roku, obchody Międzynarodowego Dnia Ochrony Zabytków mogą się odbyć w klasztorze Ojców Paulinów na Jasnej Górze. W miejscu szczególnym, jeżeli chodzi o dziedzictwo materialne, ale też duchowe, które jest tak bardzo jednoczące, ale też tak bardzo ważne dla nas Polaków. To także przestrzeń głęboko zakorzeniona w historii i tożsamości narodowej – podkreślała podczas konferencji prasowej sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Generalna Konserwatora Zabytków, Bożena Żelazowska.
Międzynarodowy Dzień Ochrony Zabytków to święto konserwatorów, archeologów, urbanistów, architektów, ale też samorządowców, wszystkich, którzy na co dzień opiekują się obiektami zabytkowymi.
– Międzynarodowy Dzień Ochrony Zabytków przypomina, że dziedzictwo kulturowe wymaga stałej troski, odpowiedzialności i współpracy wielu środowisk – podkreśliła zastępca dyrektora Narodowego Instytutu Dziedzictwa, Anna Zawadzka. – Ważne, że spotykamy się w takim miejscu, gdzie łączą się nitki przeszłości z teraźniejszością i być może z przyszłością. I to jest ten horyzont życia Jasnej Góry. Jest to jedno z miejsc, w którym bardzo wyraźnie widać, czym jest dziedzictwo w pełnym tego słowa znaczeniu. Z jednej strony mamy tu wyjątkowy zespół zabytkowy, klasztor założony w XIV wieku, łączący elementy gotyckie, barokowe, obronne. To obiekt o ogromnej wartości historycznej i artystycznej. Uznany jest on również za pomnik historii. Z drugiej zaś strony Jasna Góra to przestrzeń żywa. Najważniejsze sanktuarium maryjne w Polsce. Miejsce pielgrzymek – przypomniała Anna Zawadzka.
– Duża część programu tegorocznego Dnia Ochrony Zabytków dotyczy tak zwanej transformacji cyfrowej, czyli wdrażania technologii cyfrowych w obszarze ochrony zabytków. To oczywiście systemy identyfikacji i ewidencjonowania zabytków. Sposoby dokumentacji, trzeba wspomnieć o skanerach laserowych, kamerach fotogrametrycznych na dronach, czy badaniach nieinwazyjnych stosowanych współcześnie powszechnie w archeologii. Ale te wszystkie elementy składają się na całą sferę budowania wiedzy poprzez badania na podstawie tych danych. A ta sfera jest bardzo łatwo implementowana w obszary popularyzacji i w obszary edukacji – mówił Karol Czajkowski z Narodowego Instytutu Dziedzictwa. Podkreślał, że obchody na Jasnej Górze pozwolą podsumować dotychczasowe działania i staną się impulsem do dalszych prac na rzecz ochrony wspólnego dziedzictwa.
W pierwszym dniu spotkania udział wzięli ojcowie paulini, w tym przeor Jasnej Góry o. Samuel Pacholski, który zauważył, że ta współpraca miedzy klasztorem a wojewódzkim konserwatorem zabytków przynosi efekty dla klasztoru, bo od niej też zależy na ile to dziedzictwo zostaje zachowane.
– Wkładamy wiele serca, wiele funduszy. Staramy się pozyskiwać te fundusze na renowację zabytków Jasnej Góry. Widzimy, że ta współpraca między klasztorem i wojewódzkim konserwatorem zabytków bardzo dobrze się układa, przynosi efekty, które cieszą oko i budzą zadowolenie nas, jako gospodarzy miejsca, a także pielgrzymów – powiedział przeor. Dzięki współpracy na Jasnej Górze w ostatnich latach zostały odnowione m.in. Bastion św. Barbary, kaplica św. Jana Pawła II, kaplica adoracji.
Podczas centralnych obchodów Międzynarodowego Dnia Ochrony Zabytków, odbyło się uroczyste wręczenie odznaczeń nadanych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w tym honorowych odznak „Zasłużony dla Kultury Polskiej” oraz odznak „Za opiekę nad zabytkami”. Wśród wyróżnionych znalazł się paulin, o. Izydor Matuszewski.
Obchody Międzynarodowego Dnia Ochrony Zabytków organizowane są przez Narodowy Instytut Dziedzictwa. Dzień ten, obchodzony jest każdego roku 18 kwietnia. Jest to święto, które zostało ustanowione w 1983 roku. Międzynarodowy Dzień Ochrony Zabytków, wpisany przez UNESCO do kalendarza ważnych dat o znaczeniu globalnym, to święto wszystkich osób zaangażowanych w ochronę dziedzictwa.
na podstawie: Anna Przewoźnik / Jasna Góra
fot. Jasna Góra / Krzysztof Świertok