WIEŚ Z LEGENDĄ O ŚW. IDZIM


Zrębice, wieś w gm. Olsztyn, na Szlaku Orlich Gniazd i Szlaku Warowni Jurajskich. W sąsiedztwie wsi znajduje się Rezerwat Sokole Góry. Przez miejscowość przebiega Szlak Rowerowy Jury Krakowsko-Częstochowskiej.

Pierwsza informacja o Zrębicach, jako wsi książęcej, pochodzi z 1334 r. W 1410 r. pisano ją w postaci Sdrzambice, a następnie jako Strębice oraz Zdrębice. Jan Długosz w „Liber Benefocjorum” (1470) zapisał nazwę wsi w postaci Strzembicze. Prawdopodobnie nazwa wywodzi się od nazwy osobowej „Strąb” (Strambosz). Podanie natomiast wiąże nazwę wsi ze „zrębami” po wykarczowanych lasach.
Według danych Jana Długosza, mieszkańcy płacili dziesięcinę snopową i konopną na rzecz biskupa krakowskiego. Jako wieś służebna była zobowiązana do dostarczania warzyw i owoców dla załogi zamku olsztyńskiego. Rejestr poborowy powiatu lelowskiego z 1581 r. wykazał w Zrębicach dwa łany kmiece. Stan taki potwierdzili lustratorzy w 1660 r. podkreślając ponadto przynależność wsi do starostwa olsztyńskiego.
W lustracji pow. lelowskiego z 1789 r. zanotowano, że Zrębice składały się ze wsi i sołtystwa oraz plebanii. W Zrębicach było wówczas 42 domy i 275 mieszkańców, w tym we wsi 30 domów i 210 mieszkańców, a na sołtystwie w dwu domach mieszkało 9 osób. Na plebanii w Zrębicach odnotowano wówczas 10 domów i 56 mieszkańców. Taryfy i tabele podymnego z 1790 r. wykazały, że we wsi był sołtys, czyli karczmarz uprzywilejowany. W dwa lata później wymieniono jeszcze dom owczarza wiejskiego.
We wsi był wówczas drewniany kościół parafialny pw. Wszystkich Świętych, przy którym było dwóch księży, drewniana kaplica św. Idziego. W 1748 r. wspomniano jeszcze tu drewniany szpital z 4 ubogimi.
Opisy parafii z lat 1783 – 1784 przekazały, że południową i zachodnią część parafii zalegały rzadkie lasy sosnowe, które od Krasawy ciągnęły się pod Olsztyn. W północnej części parafii rósł niewielki i rzadki las sosnowy, należący do Skowronowa i Bukowna.
W 1827 r. Zrębice należały do poczeszyńskiej Ekonomii Dóbr Rządowych. W XIX w. Zrębice były jedną z mniejszych wsi. Pewne zmiany odnotowane zostały tutaj po II wojnie światowej.
Zrębice w latach 1952 – 1954 były przejściowo siedzibą gminy w powiecie częstochowskim, a w 1954 – 1961 ośrodkiem gromadzkiej rady narodowej. W 1945 – 1951 mieściło się tu nadleśnictwo, które po likwidacji weszło w skład Nadleśnictwa Julianka.
W okresie 1953 – 1956 znajdowała się tu Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna (RSP). Tworzyło ją 14 członków, którzy mieli 54,68 ha ziemi, w tym 40,05 ha gruntów własnych, a 14,23 ha pochodziło z Państwowego Funduszu Ziemi (PFZ).
W 1953 r. otwarto w Zrębicach bibliotekę. W 1965 r. zbudowano za kwotę 618 tys. ówczesnych zł remizę strażacką (w tym 298 tys. zł stanowiła dotacja państwa). W roku 1970 Zrębicka OSP liczyła 35 członków. W tym czasie wieś posiadała 983,43 ha oraz liczyła 852 mieszkańców. We wsi zbudowano ponad kilometrowy wodociąg oraz wzniesiono agronomówkę (1961).
Zrębice – wieś legitymująca się średniowiecznym rodowodem, dysponowała kościołem parafialnym. W 1606 r. wydzielono ze Zrębic nową parafię w Poczesnej. Stary kościół uległ zniszczeniu, toteż w XVIII w. wzniesiono nowy, drewniany, o konstrukcji zrębowej, oszalowany na zewnątrz.
Po rozbiorach parafia zrębicka należała do najbiedniejszych, a podniósł ją z upadku materialnego ks. Lalewicz w drugiej połowie XIX w. Świątynia posiada dachy dwuspadowe, podbite gontem, posiada ołtarz główny, barokowy z połowy XVII w. z obrazem św. Idziego. Znajduje się w niej ambona z XVIII w., późnogotycka kamienna chrzcielnica, organy i fotel celebransa z XIX w. Przy kościele stoi drewniana dzwonnica z XIX w. Wewnątrz niej wiszą dwa dzwony, z których jeden, z 1632 r., posiada napis minuskułowy.
W latach 1954-1955 kościół pokryto nowymi gontami, w 1956 zelektryfikowano – za proboszczowania ks. Zbigniewa Lewińskiego. Jego następca, ks. Stanisław Bigaj (1963 – 1969) przeprowadził w 1966 – 1968 gruntowną konserwację wnętrza. Ks. Roman Kuźmiński wyremontował całą plebanię i pokrył dach dzwonnicy nowymi gontami. Poza wsią stoi mała drewniana kapliczka mszalna postawiona na początku XIX wieku kosztem leśniczego Gosławskiego, poświęcona św. Idziemu. Kapliczka stanęła w miejscu dawnego drewnianego kościółka, wystawionego w połowie XVII w. przez ks. Bartłomieja Madalińskiego w podzięce za ocalenie od zarazy. Z dawnej świątyni przeniesiono obraz św. Idziego do ołtarza głównego w kościele parafialnym.
W pewnej odległości znajduje się źródełko, z którym związane jest podanie. Oto w XVII w. w okolicy panowało morowe powietrze. Ludzie umierali masowo i wtedy na pobliskiej skale pojawił się św. Idzi w stroju pustelnika. Wskazał on mieszkańcom źródełko, zalecił picie z niego wody i odprawianie pokuty. Ocaleni dzięki radzie tajemniczego eremity wystawili małą świątynię (obecnie znajduje się tu kapliczka).
W Zrębicach funkcjonuje Publiczna Szkoła Podstawowa im. J. Dąbrowskiego, bar Patway oraz Kabex S.C. Tartak.

BOGDAN SNOCH

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*

code