Historia

 

Rotmistrz Pilecki w Akademii „Solidarności”

18 maja 2022 w Auli Regionu NSZZ „Solidarność przy ul. Łódzkiej 8/12 odbyło się spotkanie z cyklu Akademia „Solidarności”, którego gościem był dr Sławomir Maślikowski, historyk, były pracownik Instytutu Pamięci Narodowej. Tematem wydarzenia był „Witold Pilecki w Częstochowie”. Na początku zaprezentowano krótkie filmy „Wspomnienie o ojcu” oraz „Witold Pilecki życie i śmierć”, które stanowiły wstęp do wystąpienia zaproszonego gościa i późniejszej dyskusji.

Wydanie 1573 / nr 19 / 2022-05-12

Patriotyczne uroczystości na Monte Cassino

12 maja 2022 roku na polskim cmentarzu wojennym na Monte Cassino odbyły się uroczystości w związku z obchodzoną w tym roku 130. rocznicą urodzin dowódcy 2. Korpusu Polskiego generała Władysława Andersa i przypadającą w 12 maja 52. rocznicą jego śmierci. Obchody uświetnił występ Zespołu Pieśni i Tańca Śląsk.

Wydanie 1573 / nr 19 / 2022-05-12

100-lecie Polski Wolnej – maj 1922 r.

Podstawowym problemem mieszkańców Częstochowy było przeżycie w czasie drożyzny, czyli inflacji. Płace nie nadążały za wzrostem cen.

Wydanie 1573 / nr 19 / 2022-05-12

Konstytucja 3 Maja – przyczyny, osoby, wydarzenia, pamięć

„W imię Boga w Trójcy Świętej Jedynego. Stanisław August z Bożej łaski i woli Narodu Król Polski […] wraz z stanami skonfederowanemi, w liczbie podwójnej Naród Polski reprezentującymi, uznając, iż los nas wszystkich od ugruntowania i wydoskonalenia konstytucji narodowej jedynie zawisł, długim doświadczeniem poznawszy zadawnione rządu naszego wady, a chcąc korzystać z pory, w jakiej się Europa znajduje, i z tej dogorywającej chwili, która nas samym sobie wróciła, wolni od hańbiących obcej przemocy nakazów, ceniąc drożej nad życie, nad szczęśliwość osobistą egzystencyją polityczną, niepodległość zewnętrzną i wolność wewnętrzną narodu, którego los w ręce nasze jest powierzony, chcąc oraz na błogosławieństwo, na wdzięczność współczesnych i przyszłych pokoleń zasłużyć, mimo przeszkód, które w nas namiętności sprawować mogą, dla dobra powszechnego, dla ugruntowania wolności, dla ocalenia ojczyzny naszej i jej granic, z największą stałością ducha niniejszą konstytucję uchwalamy i tę całkowicie za świętą, za niewzruszoną deklarujemy[…].” Tak brzmi preambuła (wstęp) do konstytucji uchwalonej 3 maja 1791. Artykuł ten służyć będzie przedstawieniu przyczyn, osób oraz wydarzeń, które doprowadziły do uchwalenia dokumentu, wojny w jego obronie i utraty mocy obowiązywania tego aktu.

Wydanie 1571 / nr 17 / 2022-04-28

DROGI ŻYCIA

          16 kwietnia 2008 roku w Warszawie w wieku 82 lat zmarł Przemysław Burchard. Był znanym speleologiem, reportażystą, prozaikiem. Uprawiał także taternictwo, kajakarstwo i nurkowanie. Pierwsze dziesięć lat swojego życia spędził w Częstochowie. Również w Częstochowie zdał maturę.

Wydanie 1569 / nr 15 / 2022-04-14

Polska tradycja Śmigusa-Dyngusa

Drugi dzień świąt Wielkiej Nocy – Poniedziałek Wielkanocny – w polskiej tradycji zwany Lanym lub Śmigusem-Dyngusem, nawiązuje do obrzędów starosłowiańskich. Po spokojnej i rodzinnej Niedzieli Wielkanocnej w poniedziałek rozpoczynały się odwiedziny rodzinne i sąsiedzkie oraz wielkie polewanie.

Wydanie 1569 / nr 15 / 2022-04-14

„Czyn” – sztuka prześladowana przez komunistów

W Częstochowie w latach 1945–53 prężnie funkcjonowała prywatna Fabryka Wyrobów Ceramicznych „Czyn”, która pomimo trudnych powojennych czasów z sukcesami sprzedawała w Polsce i za granicą wyroby o charakterze religijnym, cechujące się wysokim poziomem artystycznym, dając jednocześnie zatrudnienie profesjonalnym artystom. „Gazeta Częstochowska” jest patronem medialnym nadchodzącej w bieżącym roku wystawy dotyczącej działalności wytwórni, organizowanej przez Muzeum Częstochowskie pod kierunkiem historyka sztuki dr Katarzyny Sucharkiewicz. Muzeum w 2021 roku otrzymało od Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego dofinansowanie na realizację projektu (wystawę wraz z towarzyszącym obszernym katalogiem). Rozmaqimy z Panią Agatą Ostaszewską, naocznym świadkiem wydarzeń z tamtych lat, córką państwa Stanisława i Kazimiery Ostaszewskich, zarządzających wytwórnią.

Wydanie 1569 / nr 15 / 2022-04-14

100-lecie Polski Wolnej – kwiecień 1922 r.

Piękna pogoda wiosenna przyczyniła się w znacznym stopniu do podniesienia uroku świąt, które upłynęły pod znakiem pokoju i nadziei na poprawę w niedalekiej przyszłości zagwarantowanych stosunków ekonomicznych. O tę pomyślniejszą przyszłość błagał lud wierny Pana zastępów, korząc się w modlitewnej skrusze w murach świątyń podczas uroczystych nabożeństw wielkanocnych. Po południu i wieczorem tłumnie i rojno było w Alejach i parku Staszica, dokąd wybierały się całe rodziny na przechadzkę, korzystając z pięknej pogody, oczekiwanej od tak dawna z utęsknieniem. Wieczorem kinematografy były przepełnione, z czego odnosiło się wrażenie, że nawet cztery kina nie wystarczyły dla żądnych filmowych wrażeń licznych sfer publiczności.

Wydanie 1569 / nr 15 / 2022-04-14

historyczny wykład w Przystanku Historia

W czwartek, 31 marca o godz. 18.00 w Przystanku Historia Centrum Edukacyjnego IPN im. Gen. Janusza Gąsiorowskiego w Częstochowie odbędzie się wykład Adama Kurusa, historyka OBEN IPN Katowice „Na terytorium wroga. Wypad na Grenzwinkel czyli 74 Górnośląski Pułk Piechoty w obronie linii Liswarty 1 IX 1939“.

Wydanie 1566 / nr 12 / 2022-03-24

Kapitan Jerzy Jan Kurpiński „Ponury” – Wyklęty-Niezłomny z Częstochowy

„Ponury” był najmłodszym wiekiem oficerem 27 Pułku Piechoty AK. W konspiracji niepodległościowej działał pod kilkoma pseudonimami: „Ponury”, „Jur”, „Rafał”, „Cedro”, „Azja”. Został zamordowany przez UB w 1955 roku w Warszawie.

Wydanie 1564 / nr 10 / 2022-03-10

ZNAMIENICI BOHATEROWIE CZĘSTOCHOWSKICH ULIC / GENERAŁ AUGUST EMIL FIELDORF „NIL” (1895–1953)

„Patriotyzm jest to właściwa

droga własnego kraju”

św. Jan Paweł II

Wydanie 1564 / nr 10 / 2022-03-10

100-lecie Polski Wolnej – marzec 1922 r.

Po hucznym okresie karnawału, nastał czas pokuty, okres czterdziestodniowego postu rozpoczynający się tradycyjną środą popielcową. W tym dniu, 1 marca 1922 roku, we wszystkich świątyniach katolickich odprawiono nabożeństwo żałobne, po którym tenże kapłan, który odprawiał Mszę świętą, posypywał głowy popiołem na znak znikomości uciech doczesnego żywota. Zwyczajem dorocznym, przez cały czas Wielkiego Postu nabożeństwa pasyjne odprawiane były we wszystkich świątyniach.

Wydanie 1564 / nr 10 / 2022-03-10

Bohatyrowicze (biał. Багатырэвічы)

To wieś na Białorusi, na Grodzieńszczyźnie, znana z powieści Nad Niemnem Elizy Orzeszkowej*.W roku 2009 liczyła 9 mieszkańców. W dokumentach występują miejscowości Samostrzelniki (wcześniej Strzelniki) i Bohatyrowicze. Pierwsza nazwa jest wcześniejsza (występuje już w pomiarze włócznej z XVI wieku) i od niej pochodzi nazwisko Strzałkowski. Druga nazwa (zaświadczona w 1789 roku) powstała od nazwiska rodu Bohatyrowiczów, którzy wcześniej mieszkali w Strzelnikach.

Wydanie 1561 / nr 08 / 2022 -02-24

Ksiądz Włodzimierz hr. Szembek – Męczennik z Auschwitz

Pochodzący z miejscowości Poręba Żegoty k.Krakowa i Węgierka k. Pruchnika Franciszek Włodzimierz hrabia Szembek urodził się dnia 22 kwietnia 1883roku w miejscowości Poręba Żegoty pod Krakowem. Rodzicami byli Zygmunt hr. Szembek i Klementyna z hr. Dzieduszyckich – obydwoje rodzice należą do rodzin z tradycją. Ród Szembeków odznaczał się w Historii Kościoła w Polsce stosunkowo dużą liczbą powołań kapłańskich, które z reguły prowadziły na trony …

Wydanie 1561 / nr 07 / 2022-02-17

Patriota z aptekarską precyzją. Józef Gaczkowski (1896–1942)

Dorastał w atmosferze miłości do Ojczyzny – jego rodzice walczyli w powstaniu styczniowym, za co zostali zesłani na Syberię. Po odbyciu katorgi nie wolno im było wrócić do ziemi rodzinnej, osiedlili się zatem w Żytomierzu na Wołyniu. Tam też w późniejszych latach ich życia przyszedł na świat syn Józef, dnia 27 grudnia 1896 roku. Kształcił się on przez kolejne lata w Żytomierzu, uzyskując ostatecznie tytuł magistra farmacji, jako że taką profesję sobie wybrał.

Wydanie 1559 / nr 05 / 2022-02-03

WYBITNA POLONISTKA MARIA ŻMIGRODZKA (1931–2022)

 

            Najtrudniejsze są zawsze chwile rozstań i pożegnań, dlatego ciężko przychodzi mi pisać o Pani Profesor Marii Żmigrodzkiej w czasie przeszłym. Znałam i podziwiałam Panią Marię. Pozostaję pod wrażeniem Jej ogromnej kultury osobistej, życzliwości i umiejętności przekazywania wiedzy. W całym swoim życiu zawodowym była polonistką, pedagogiem. Pracowała w częstochowskich szkołach podstawowych i średnich. Dla Pani Profesor nauczanie nie było zawodem, lecz misją, służbą dla młodego pokolenia. Zaszczepiała uczniom miłość do piękna języka ojczystego, literatury, uczyła poprawności wysławiania i innych cech związanych z wykształceniem. Była wymagająca i sprawiedliwa. Dużą wagę przywiązywała do postawy etycznej i moralnej nauczyciela.

Wydanie 1559 / nr 05 / 2022-02-03

100-lecie Polski Wolnej – luty 1922 r.

1 lutego 1922 roku w Wilnie, na inauguracyjnym posiedzeniu zebrał się Sejm Litwy Środkowej. Już 20 lutego 1922 roku odbyło się 10. posiedzenie Sejmu Litwy Środkowej, przyjęto „Uchwałę w przedmiocie przynależności państwowej Ziemi Wileńskiej”. Za przyłączeniem Wileńszczyzny do Polski głosowało 96 posłów, a 6 posłów wstrzymało się.

Wydanie 1559 / nr 05 / 2022-02-03

„Małe Termopile” – Lubliniec i okolice 1 września 1939

2 grudnia br. w Centrum Edukacyjnym Instytutu Pamięci Narodowej im. gen. J. Gąsiorowskiego w Częstochowie przy Al. N.M.P. 52 dr Adam Kurus, historyk, pracownik tejże instytucji, wygłosił referat zatytułowany „Małe Termopile”. Temat dotyczył bohaterskich walk 74. Górnośląskiego Pułku Piechoty z niemieckim najeźdźcą w pierwszych godzinach II wojny światowej. Prelegent znany jest Czytelnikom z licznych publikacji poświęconych działaniom bojowym częstochowskiej 7. Dywizji Piechoty we wrześniu 1939, drukowanych także na łamach naszej Gazety. Drugą część prelekcji stanowiła prezentacja polskiego ciężkiego karabinu maszynowego wz. 1930, w który m.in. wyposażone były walczące tam polskie oddziały.

Wydanie 1555 / nr 01 / 2022-01-06

Wojciech Korwin Szymanowski – powstaniec styczniowy i wspaniały gospodarz Konopisk

22 stycznia br. będziemy obchodzić 159. rocznicę wybuchu powstania styczniowego. W tym wielkim narodowym niepodległościowym zrywie brały udział postacie mocno powiązane z regionem częstochowskim. Do takich zaliczyć należy Wojciecha Korwin Szymanowskiego, który miał niezwykle duży wpływ na rozwój Konopisk, gminy znajdującej nieopodal Częstochowy, w czasach popowstaniowych.

Wydanie 1555 / nr 01 / 2022-01-06

Wilk morski w powstaniu wielkopolskim. Jan Tomaszewski (1867–1942)

Urodził się 13 lipca 1867 r. w Chełmnie nad Wisłą (Pomorze, w ówczesnym pruskim zaborze) w rodzinie kupieckiej, jako syn Józefa i Teresy z Chrzanowskich. Zmarł w Częstochowie i tu został pochowany.

Wydanie 1555 / nr 01 / 2022-01-06