Podczas konferencji prasowej 25 maja 2026 roku pierwszy zastępca prezydenta Zdzisław Wolski, kierownik Referatu Dialogu i Praw Człowieka UM Agata Wierny, naczelnik Wydziału Polityki Społecznej UM Agnieszka Grabińska, kierownik Referatu Dialogu i Praw Człowieka UM Agaty Wierny oraz urzędniczka tego Referatu Justyny Głąb przybliżyli założenia nowej odsłony budżetu obywatelskiego.
Swoje propozycje Częstochowianie mogą składać od 25 maja do 21 czerwca. W tym roku wprowadzono nowość: obok kategorii ogólnomiejskiej i dzielnicowej, stworzono nową: pulę rewitalizacyjną. W tym roku wydania w ramach budżetu obywatelskiego zaplanowano ok. 11,7 mln zł.
Budżet Obywatelski to wydzielona część budżetu Miasta Częstochowy – dzielona w tym roku (z realizacją zadań w roku 2027 r.) to 11 687 413 zł – o której przeznaczeniu zdecydują w głosowaniu sami mieszkańcy i mieszkanki. W procesie BO może uczestniczyć każda osoba zamieszkała w Częstochowie. Reguły BO są co roku konsultowane w ankiecie online (w ostatniej edycji można było ją wypełniać przy okazji samego głosowania), organizowane jest też wysłuchanie publiczne po każdej edycji – wszystko po to, aby zbierać sugestie, korygować zasady BO, lepiej dopasowywać go do potrzeb społeczności lokalnej.
– Pamiętam początki Budżetu Obywatelskiego – kiedy jeszcze nazywał się „partycypacyjnym. Byliśmy wśród tych miast, które weszły w tę inicjatywę, gdy jeszcze nie było takiej konieczności prawnej. Stawialiśmy bowiem i stawiamy na inicjatywy społeczne, współpracę – mieliśmy zawsze świadomość, że wiele zadań, które realizują sami mieszkańcy, społecznicy, wolontariusze, jest w istocie bardziej efektywnych niż te organizowane z poziomu nawet najbardziej kompetentnych urzędników. (…) Stale wyciągamy też wnioski, utrzymując w BO to, co dobre, a modyfikując to, w czym widzimy potrzebę zmian – mówi pierwszy zastępca prezydenta Częstochowy Zdzisław Wolski.
I dwie takie istotne zmiany wprowadzone zostają w 13. edycji BO – tej, która właśnie zaczyna się naborem projektów. Nowością jest zatem tzw. pula rewitalizacyjna – środki na projekty rewitalizacyjne (580 tys. zł). Projekty takie muszą być położone na wyznaczonym dla Miasta obszarze rewitalizacji – chodzi przede wszystkim o tereny dzielnic Stare Miasto, Śródmieście, Podjasnogórska, Raków i Ostatni Grosz. Projekty muszą też być zgodne z celami i kierunkami działań w Gminnym Programie Rewitalizacji dla Miasta Częstochowy. Ich katalog jest jednak na tyle szeroki, że naprawdę łatwo wpisać swój pomysł w wymogi projektu rewitalizacyjnego.
Rewitalizacja to proces wyprowadzania ze stanu kryzysowego obszarów zmagających się m.in. z problemami społecznymi, gospodarczymi czy przestrzennymi. Nie chodzi tylko o remonty i „twarde” inwestycje w infrastrukturę, ale także działania na rzecz jakości życia, integracji społecznej, funkcjonowania lokalnych społeczności. Projektem rewitalizacyjnym może więc być równie dobrze pomysł na stworzenie miejsca spotkań dla ludzi czy na zagospodarowanie jakiejś przestrzeni publicznej, ale może nim być także pomysł na działania społeczne czy aktywizujące mieszkańców. Więcej o puli rewitalizacyjnej można przeczytać na poświęconej jej podstronie BO w Częstochowie.
W 13. edycji BO jest też nowa zasada dotycząca projektów na terenach miejskich jednostek organizacyjnych (szkół, bibliotek, obiektów MOSiR, Schroniska dla Bezdomnych Zwierząt, domów pomocy społecznej czy jednostek Ochotniczej Straży Pożarnej). Nie będzie można zgłaszać projektów dotyczących terenów tych jednostek, jeśli dotyczące jej zadanie inwestycyjne lub nieinwestycyjne (np. remont albo cykl spotkań) zostało wybrane do realizacji w poprzedniej edycji BO.
Projekty można zgłaszać poprzez platformę internetową BO w Częstochowie – tam też znajdziemy chyba wszystkie odpowiedzi na pytania związane z całą procedurą. Nie jest ona trudna. Nie może taka być, jeśli w BO ma uczestniczyć jak najwięcej chętnych – także na etapie składania projektów.
BO istnieje w Polsce od roku 2011 – pionierem był tu Sopot. W Częstochowie BO pierwotnie nazywał się „budżetem partycypacyjnym” – a więc włączającym mieszkańców w proces podejmowania decyzji i wydawania środków. Ogólnokrajowe regulacje dotyczące BO weszły w życie w roku 2018 – do ustaw o samorządach gminnym, powiatowym i województwa dodano przepisy na temat BO. Regulaminy lokalnych BO określają uchwały rad jednostek samorządu. W miastach na prawach powiatu BO jest obowiązkowy i musi wynosić minimum 0,5 proc. wydatków w stosunku do wartości budżetu w poprzednim roku.
W galerii obok: konferencja prasowa w UM poświęcona rozpoczęciu naboru projektów w 13. edycji BO oraz modyfikacji jego reguł 25 maja 2026 – z udziałem pierwszego zastępcy prezydenta miasta Zdzisława Wolskiego, naczelniczki Wydziału Polityki Społecznej UM Agnieszki Grabińskiej, kierowniczki Referatu Dialogu i Praw Człowieka UM Agaty Wierny oraz urzędniczki tego Referatu Justyny Głąb (fot. Łukasz Kolewiński/UM)
w załączniku poniżej: przygotowana przez Referat Dialogu i Praw Człowieka UM prezentacja z podsumowaniem już zakończonej, 11. edycji BO i nowościami w ruszającej, 13. edycji (obecnie w realizacji do końca 2026 r. są zadania 12. edycji).