Fundacja Oczami Brata i Spółdzielnia Socjalna „Jasne, że alternatywa 21” rozszerza działalność Zakładu Aktywności Zawodowej – 10 nowych miejsc pracy dla osób z niepełnosprawnością. Siedmioro z nich zostanie aktorami!
To jednak dopiero początek – aż siedmioro z tych osób podejmie pracę w charakterze aktorów i aktorek w ramach działalności Teatru Oczami Brata. Taki krok stanowi absolutny ewenement nie tylko w Polsce, ale i w skali europejskiej, pokazując, że osoby z niepełnosprawnościami mogą w pełni uczestniczyć w życiu kulturalnym – nie jako widzowie, lecz jako pełnoprawni twórcy.
– „Od lat powtarzam, że teatr jest przestrzenią, w której każdy człowiek ma prawo głosu. Dziś ten głos słyszymy coraz wyraźniej. To niezwykły moment – po 15 latach działalności naszego teatru możemy nie tylko grać, ale też tworzyć miejsca pracy dla aktorów z niepełnosprawnością” – mówi Paweł Bilski, prezes Fundacji Oczami Brata, założyciel i reżyser Teatru Oczami Brata oraz Dyrektor, aktor i producent Fundacji Teatr Nowy w Częstochowie.
Czym jest Zakład Aktywności Zawodowej (ZAZ)?
Zakład Aktywności Zawodowej to forma zatrudnienia chronionego, której głównym celem jest aktywizacja zawodowa osób z niepełnosprawnością w stopniu znacznym lub umiarkowanym.
ZAZ prowadzi działalność gospodarczą, a wypracowany zysk przeznacza na dalszy rozwój oraz rehabilitację swoich pracowników. W ramach zakładu osoby z niepełnosprawnością mają możliwość realnego zatrudnienia, zdobywania nowych umiejętności i budowania niezależności.
ZAZ–y stanowią kluczowy element systemu wsparcia, który łączy aktywizację zawodową z integracją społeczną. To nie tylko miejsca pracy, ale i środowiska rozwoju, terapii oraz edukacji.
W przypadku Fundacji Oczami Brata ZAZ działa w sposób absolutnie wyjątkowy – łączy aktywizację zawodową z kulturą i sztuką, co pozwala osobom z niepełnosprawnościami rozwijać talenty artystyczne i zawodowe w jednym, spójnym procesie.
Piętnaście lat pasji, pracy i przełamywania barier Historia Teatru Oczami Brata to opowieść o konsekwencji, wrażliwości i wierze w człowieka. Teatr powstał w 2010 roku, kiedy wówczas licealista Paweł Bilski postanowił stworzyć miejsce, w którym osoby z niepełnosprawnością mogą mówić własnym głosem poprzez sztukę.
Przez lata zrealizowano dziesiątki spektakli, setki warsztatów i spotkań integracyjnych, a kulminacją artystycznej drogi jest najnowszy spektakl „Konwencja”, powstały we współpracy z Teatrem Nowym w Częstochowie. Przedstawienie odnosi się do Konwencji ONZ o prawach osób z niepełnosprawnością, pokazując realne historie i doświadczenia ludzi, których te prawa dotyczą na co dzień.
– „Ten scenariusz napisało życie” – mówi aktorka Paulina Kajdanowicz, współtworząca spektakl z osobami z niepełnosprawnościami. – „Chcemy każdą sceną pokazać, że nie powinno być podziałów na lepszych i gorszych. Osoby z niepełnosprawnością są niepowtarzalne i wzbogacają nasze życie. Mnie na pewno” – dodaje z uśmiechem.
Spektakl „Konwencja” jest nie tylko artystycznym wydarzeniem, ale też symbolem zmiany – przykładem, że inkluzywny teatr może być miejscem zawodowej aktywizacji i społecznego przełomu.
Fundacja Oczami Brata – z empatii i odwagi
Fundacja Oczami Brata to znana w całej Polsce (i coraz częściej w Europie, poprzez realizację międzynarodowych projektów) częstochowska organizacja pozarządowa, która od 2014 roku wspiera osoby z niepełnosprawnością intelektualną oraz ich rodziny.
Jej działalność opiera się na wartościach równości, wrażliwości i empatii – w duchu hasła: „Patrzeć oczami brata”.
Fundacja prowadzi szerokie działania: od edukacji i rehabilitacji, przez tworzenie mieszkań wspomaganych i warsztatów terapii zajęciowej, aż po projekty kulturalne, takie jak właśnie Teatr Oczami Brata.
Celem organizacji jest tworzenie społeczeństwa, w którym każdy człowiek, niezależnie od stopnia sprawności, ma prawo do samorealizacji i uczestnictwa w życiu publicznym.
Spółdzielnia Socjalna „Jasne, że Alternatywa 21” – przestrzeń spotkań, pracy i integracji Spółdzielnia Socjalna „Jasne, że Alternatywa 21” powstała z inicjatywy Fundacji Oczami Brata i prowadzi Klubokawiarnię „Alternatywa 21” oraz Kawiarnię Oczami Brata – miejsca otwarte, inkluzywne i pełne dobrej energii. To właśnie tam spotykają się mieszkańcy Częstochowy, artyści, społecznicy i osoby z niepełnosprawnością, tworząc wspólnotę opartą
na wzajemnym szacunku i współpracy.
Dzięki rozwojowi Zakładu Aktywności Zawodowej, Spółdzielnia zyska nowe przestrzenie i możliwości działania – powstaną kolejne miejsca pracy dla osób z niepełnosprawnością, a także nowe inicjatywy społeczne i kulturalne. „Alternatywa 21” stanie się jeszcze bardziej różnorodną przestrzenią spotkań, integracji i wspólnego tworzenia – miejscem, w którym każdy może poczuć się potrzebny i doceniony.
ZAZ – teatr, który daje pracę i poczucie godności. Widzowie widzą aktorów, nie niepełnosprawność.
Nowe miejsca pracy w Zakładzie Aktywności Zawodowej Fundacji Oczami Brata są częścią długofalowej strategii organizacji, która łączy działalność społeczną, kulturalną i ekonomiczną.
Wśród zatrudnionych znajdą się osoby z różnymi stopniami niepełnosprawności, które będą pracować nie tylko na scenie, ale też w zapleczu technicznym, obsłudze wydarzeń i administracji.
Jednak największym przełomem jest właśnie zatrudnienie aktorów z niepełnosprawnością intelektualną. – „To pierwszy taki przypadek, że osoby z niepełnosprawnością zostają zawodowo zatrudnione w teatrze w ramach ZAZ–u. To prawdziwy przełom i dowód, że sztuka może być realną drogą do zatrudnienia, nie tylko terapią” – podkreśla Paweł Bilski.
Jak dodaje, to także część jego pracy doktorskiej poświęconej inkluzji w teatrze: – „Od lat analizuję, jak teatr może stać się przestrzenią realnego włączenia. Teraz mogę powiedzieć z pełnym przekonaniem – to działa. Widzowie widzą aktorów, nie niepełnosprawność.”
Głos aktorów: „Na scenie czuję się potrzebny”
Dla nowych aktorów Fundacji Oczami Brata praca w teatrze to spełnienie marzeń. – „Kiedy gram, czuję się wolny. W teatrze nikt mnie nie ocenia, tylko słucha. Teraz to będzie moja praca – prawdziwa praca! Jestem z siebie dumny” – mówi Dominik Sieradzki, jeden z aktorów spektaklu „Konwencja”.
Teatr Nowy i Oczami Brata – profesjonalna scena i tysiące widzów Dzięki współpracy z Teatrem Nowym w Częstochowie, Fundacja Oczami Brata może dziś realizować swoje spektakle na profesjonalnej scenie, która rocznie gości tysiące widzów.
To współpraca, która przynosi obopólne korzyści – Teatr Nowy otwiera się na inkluzywność i społeczne znaczenie sztuki, a aktorzy z niepełnosprawnością zyskują przestrzeń zawodową z prawdziwego zdarzenia.
Spektakle Teatru Oczami Brata prezentowane są nie tylko w Częstochowie, ale także w całej Polsce, zdobywając uznanie publiczności i środowiska artystycznego.
– „Nie chcemy, żeby teatr był tylko terapią. Chcemy, żeby był miejscem prawdziwej pracy, sztuki i współtworzenia świata bez barier. Współpraca z Teatrem Nowym pozwala nam to realizować na najwyższym poziomie” – mówi Bilski.
Ewenement na skalę Europy
Działania Fundacji Oczami Brata przyciągają uwagę nie tylko środowiska teatralnego, ale też ekspertów zajmujących się aktywizacją społeczną i kulturą włączającą.
Tak szerokie zatrudnienie osób z niepełnosprawnością intelektualną – w tym aktorów – to unikatowy model w skali europejskiej.
To przykład, że teatr może być narzędziem realnej zmiany społecznej, a nie jedynie formą terapii. W Polsce to pierwsza tego rodzaju inicjatywa, która łączy działalność artystyczną z ekonomiczną niezależnością osób z niepełnosprawnością.
– „Nie chcemy, żeby teatr był tylko wydarzeniem artystycznym. Chcemy, żeby był miejscem, gdzie można znaleźć sens, wspólnotę i – co najważniejsze – zatrudnienie. To nasza misja” – mówi Bilski.
Inspiracja dla innych
Paweł Bilski i jego zespół pokazują, że możliwe jest tworzenie miejsc pracy, które łączą pasję i misję społeczną. Ich droga staje się inspiracją dla innych samorządów, instytucji kultury i organizacji pozarządowych w Polsce i za granicą.
– „Niech inni idą tą drogą. Niech spojrzą oczami brata – z empatią, odwagą i wiarą w człowieka. Bo każdy ma w sobie coś, czym może się podzielić ze światem” – podsumowuje Paulina Fronczak, Wiceprezes Zarządu Fundacji Oczami Brata.